ഒരു ബസ് യാത്ര. അതിൽ വലിയൊരു മാറ്റമുണ്ടാകുമോ?
ഉണ്ട്. ഒരു ദിവസം ബസിൽ കയറുന്ന ഒരു സ്ത്രീയുടെ കൈയിൽ മിച്ചമാകുന്ന ഏതാനും രൂപ, ഒരു മാസത്തിന്റെ അവസാനം ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ബജറ്റിൽ വലിയൊരു തുകയായി മാറിയേക്കാം. അത്തരത്തിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകളുടെ ദൈനംദിന യാത്രകളെ സാമ്പത്തിക ആശ്വാസമാക്കി മാറ്റുകയാണ് പ്രിയദർശിനി ബസ് സർവീസ്.
പദ്ധതി 100 ദിനങ്ങൾ പിന്നിടുമ്പോൾ, യാത്രാസൗജന്യത്തിന്റെ കണക്കുകൾക്കപ്പുറം അതിന്റെ സാമൂഹിക പ്രാധാന്യമാണ് ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത്. ഇതുവരെ 266.53 കോടി രൂപയുടെ യാത്രാസൗജന്യം നൽകിയതായി കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. 12.54 കോടി സൗജന്യ യാത്രകൾ ഇതിനകം നടന്നു. പ്രതിദിനം ശരാശരി 12.93 ലക്ഷം സ്ത്രീകളാണ് കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി. ഓർഡിനറി ബസുകളിൽ സൗജന്യമായി യാത്ര ചെയ്യുന്നത്.
ആദ്യ ആഴ്ചയിൽ 11.08 ലക്ഷം ആയിരുന്ന പ്രതിദിന സ്ത്രീ യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം 13-ാം ആഴ്ചയിൽ 13.93 ലക്ഷമായി ഉയർന്നു. ജൂണിൽ ശരാശരി 12.12 ലക്ഷം സ്ത്രീകൾ പ്രതിദിനം യാത്ര ചെയ്തപ്പോൾ ജൂലായിൽ ഇത് 13.62 ലക്ഷമായി. ഓഗസ്റ്റിലും പ്രതിദിന യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം 12 ലക്ഷത്തോളം തുടർന്നു. സൗജന്യ യാത്ര സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ സൃഷ്ടിച്ച സ്വീകാര്യതയുടെ സൂചന കൂടിയാണ് ഈ കണക്കുകൾ.
എന്നാൽ പദ്ധതിയുടെ പ്രാധാന്യം സ്ത്രീകൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന സൗജന്യ യാത്രയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. യാത്രച്ചെലവായി ചെലവാകേണ്ടിയിരുന്ന പണം കുടുംബങ്ങളുടെ കൈകളിൽ തന്നെ മിച്ചമാകുന്നു. ദിവസവും ജോലിക്കും പഠനത്തിനും ചികിത്സയ്ക്കും മറ്റ് ആവശ്യങ്ങൾക്കുമായി യാത്ര ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് ഇത് മാസാന്ത കുടുംബബജറ്റിൽ നേരിട്ടുള്ള ആശ്വാസമായി മാറുന്നു.
പ്രത്യേകിച്ച് സ്ഥിരമായി യാത്ര ചെയ്യേണ്ടിവരുന്ന തൊഴിലാളി സ്ത്രീകൾക്കും വിദ്യാർഥിനികൾക്കും സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന കുടുംബങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾക്കും യാത്രച്ചെലവ് പലപ്പോഴും ഒരു അധിക ബാധ്യതയാണ്. ആ ബാധ്യതയിൽ കുറവുണ്ടാകുമ്പോൾ, മിച്ചമാകുന്ന തുക ഭക്ഷണം, വിദ്യാഭ്യാസം, ചികിത്സ, വീട്ടുചെലവ് തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കാനാകും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സൗജന്യ യാത്ര ഒരു ഗതാഗത ആനുകൂല്യം മാത്രമല്ല; കുടുംബങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക ജീവിതവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെടുന്ന ഒരു സാമൂഹിക ഇടപെടൽ കൂടിയാണ്.
പദ്ധതി നടപ്പാക്കിയതോടെ ഓർഡിനറി ബസുകളിലെ ടിക്കറ്റ് എടുത്ത് യാത്ര ചെയ്യുന്നവരുടെ എണ്ണത്തിൽ കുറവുണ്ടായില്ലെന്ന കണക്കും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ആദ്യ ആഴ്ചയിൽ പ്രതിദിന ശരാശരി 6.09 ലക്ഷം ആയിരുന്ന പുരുഷ യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം 13-ാം ആഴ്ചയിൽ 6.19 ലക്ഷമായി ഉയർന്നു. ആകെ യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം 24.66 ലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 27.63 ലക്ഷമായി ഉയർന്നു. അതായത് 12.1 ശതമാനം വർധന.
ഇത് പൊതുഗതാഗതത്തെ കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു യാത്രാസംസ്കാരത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾക്ക് യാത്ര എളുപ്പമാകുമ്പോൾ, അവരുടെ തൊഴിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യപരിചരണം തുടങ്ങി ദൈനംദിന ജീവിതത്തിലെ നിരവധി മേഖലകളിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരവും കൂടുതൽ സാധ്യമാകുന്നു.
സ്ത്രീയുടെ യാത്രാസ്വാതന്ത്ര്യം പലപ്പോഴും അവരുടെ സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യവുമായി ചേർന്നുനിൽക്കുന്നതാണ്. യാത്രച്ചെലവ് കുറയുമ്പോൾ ജോലി തേടാനും ജോലിയിൽ തുടരാനും കൂടുതൽ ദൂരം സഞ്ചരിക്കാനും അവസരങ്ങൾ വർധിക്കാം. കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ബാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നതിനൊപ്പം സ്ത്രീകളുടെ സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾക്കും ഇത് കൂടുതൽ ഇടം നൽകുന്നു.
അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ, പ്രിയദർശിനിയുടെ 100 ദിനങ്ങൾ കോടികളുടെ കണക്കും കോടിക്കണക്കിന് സൗജന്യ യാത്രകളുടെയും കണക്കും മാത്രമല്ല. ഓരോ ദിവസവും ബസിൽ കയറുന്ന സ്ത്രീയുടെ കൈയിൽ മിച്ചമാകുന്ന പണം, വീട്ടിലെത്തുന്ന സാമ്പത്തിക ആശ്വാസം, ജോലി സ്ഥലത്തേക്കുള്ള എളുപ്പവഴി, പഠനത്തിനായി നടത്തുന്ന യാത്ര, ചികിത്സയ്ക്കായി പോകുന്ന സഞ്ചാരം—ഇവയെല്ലാം ചേർന്നുണ്ടാകുന്ന മാറ്റത്തിന്റെ കഥ കൂടിയാണ്.
ഒരു ബസ് ടിക്കറ്റ് ഒഴിവാക്കിയതിലൂടെ ആരംഭിച്ച ആനുകൂല്യം, കുടുംബബജറ്റിലേക്കും സ്ത്രീകളുടെ യാത്രാസ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്കും സാമൂഹിക മുന്നേറ്റത്തിലേക്കും എത്തുമ്പോഴാണ് പ്രിയദർശിനിയുടെ യഥാർഥ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാകുന്നത്.