1945 ഓഗസ്റ്റ് 6, ലോക കലണ്ടറിലെ ഒരു സാധാരണ തീയതിയല്ല മനുഷ്യചരിത്രം എന്നെന്നേക്കുമായി രണ്ടായി പിളർന്ന ദിവസം. ഒരു പ്രഭാതസൂര്യനോടൊപ്പം ഉണർന്ന ഹിരോഷിമ നഗരം ഏതാനും നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തീയും പുകയും മരണവും മാത്രമായി മാറി. അന്ന് കത്തിച്ചാമ്പലായത് കെട്ടിടങ്ങളും തെരുവുകളും മാത്രമായിരുന്നില്ല; സമാധാനത്തിന്റെ സ്വപ്നങ്ങളും ആയിരക്കണക്കിന് കുടുംബങ്ങളുടെ പ്രതീക്ഷകളും മനുഷ്യരാശിയുടെ മനസ്സാക്ഷിയും കൂടിയായിരുന്നു.
യുദ്ധം ഒരിക്കലും വിജയത്തിന്റെ കഥയല്ലെന്ന് ലോകത്തെ പഠിപ്പിച്ച ദിനമാണ് ഹിരോഷിമ ദിനം. ശാസ്ത്രം മനുഷ്യന്റെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താനാണോ, അതോ മനുഷ്യനെ തന്നെ ഇല്ലാതാക്കാനാണോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഇന്നും ഉത്തരം തേടുന്ന ദിവസവും. എൺപതിലേറെ വർഷങ്ങൾ പിന്നിട്ടിട്ടും ഹിരോഷിമയുടെ ചാരം ലോകത്തിന്റെ ഓർമ്മയിൽ നിന്ന് മാഞ്ഞിട്ടില്ല. കാരണം അവിടെ മരിച്ചത് മനുഷ്യർ മാത്രമല്ല; മനുഷ്യനിലെ കരുണയുടെ ഒരു ഭാഗം കൂടിയായിരുന്നു.
1945 ഓഗസ്റ്റ് 6-ന് രാവിലെ അമേരിക്കൻ വ്യോമസേനയുടെ ബി-29 ബോംബർ വിമാനമായ 'എനോള ഗേ' യിൽ നിന്ന് ജനറൽ പോൾ ടിബ്റ്റ്സ് 'ലിറ്റിൽ ബോയ്' എന്ന അണുബോംബ് ഹിരോഷിമ നഗരത്തിലേക്ക് പതിപ്പിച്ചു. യുറേനിയം-235 ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ചിരുന്ന ഈ ബോംബിന് ഏകദേശം 12,500 ടൺ ടി.എൻ.ടി.യുടെ സ്ഫോടനശേഷിയുണ്ടായിരുന്നു. ഏതാനും സെക്കൻഡുകൾക്കുള്ളിൽ നഗരം അഗ്നിക്കടലായി. ആകാശത്തേക്ക് 40,000 അടി ഉയരത്തിൽ കൂൺ ആകൃതിയിലുള്ള പുകമേഘം ഉയർന്നപ്പോൾ ലോകം ഇതുവരെ കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത ഒരു മഹാദുരന്തത്തിനാണ് സാക്ഷിയായത്.
സ്ഫോടനത്തിന്റെ ആദ്യ നിമിഷങ്ങളിൽ തന്നെ ഒന്നരലക്ഷത്തോളം ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു. പതിനായിരക്കണക്കിന് പേർക്ക് ഗുരുതരമായ പൊള്ളലേറ്റു. ജീവനോടെ രക്ഷപ്പെട്ടവരുടെ ജീവിതവും അതോടെ അവസാനിച്ചില്ല; റേഡിയേഷന്റെ വിഷം വർഷങ്ങളോളം അവരുടെ ശരീരത്തിലും ജീവിതത്തിലും പതിഞ്ഞുനിന്നു. കാൻസർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മാരകരോഗങ്ങൾ അനേകരെ കീഴടക്കി. ഒരൊറ്റ ബോംബിന്റെ ആഘാതം തലമുറകളിലേക്ക് പടർന്നുപിടിച്ച ദുരന്തമായി മാറുകയായിരുന്നു.
ഹിരോഷിമയിലെ സർവനാശത്തിന്റെ ആദ്യ ദൃക്സാക്ഷി റിപ്പോർട്ട് ലോകത്തിന് മുന്നിലെത്തിച്ചത് 37-കാരനായ പത്രപ്രവർത്തകൻ സാതോഷി നാകാമുറയായിരുന്നു. ബോംബാക്രമണത്തിന്റെ തലേദിവസം സുഹൃത്തിനെ കാണാൻ നഗരത്തിന് പുറത്തുപോയതിനാലാണ് അദ്ദേഹം മരണത്തിൽ നിന്ന് അത്ഭുതകരമായി രക്ഷപ്പെട്ടത്. സ്ഫോടനത്തിന്റെ ആഘാതത്തിൽ നിലത്തുവീണ അദ്ദേഹം ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ഉടൻ സൈക്കിളിൽ ഹിരോഷിമയിലേക്ക് യാത്ര തിരിച്ചു. അവിടെ കണ്ട കാഴ്ചകൾ ഒരു വാർത്തയല്ലായിരുന്നു; മനുഷ്യന്റെ ക്രൂരതയുടെ ജീവനുള്ള രേഖകളായിരുന്നു.
ഒരിക്കൽ കുട്ടികളുടെ ചിരിയും സ്കൂളുകളുടെ മണിയൊച്ചയും വിപണികളുടെ തിരക്കുമൊക്കെ നിറഞ്ഞിരുന്ന തെരുവുകൾ ചാരക്കൂമ്പാരങ്ങളായി. മാതാപിതാക്കളെ തിരഞ്ഞ് അലഞ്ഞ കുട്ടികളും മക്കളെ തേടി നിലവിളിച്ച മാതാപിതാക്കളും തീപിടിച്ച ശരീരങ്ങളുമായി വെള്ളം ചോദിച്ച് അലഞ്ഞ മനുഷ്യരും—ഹിരോഷിമയുടെ ആ ദിവസം ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ദുഃഖകരമായ അധ്യായങ്ങളിലൊന്നായി മാറി.
മനുഷ്യൻ സൃഷ്ടിച്ച ഏറ്റവും ഭീകരമായ ആയുധം മനുഷ്യനെതിരേ തന്നെ തിരിഞ്ഞുനിന്ന നിമിഷമായിരുന്നു അത്. ആണവായുധങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ വില ശക്തിയല്ലെന്നും, എണ്ണമറ്റ നിരപരാധികളുടെ ജീവനാണെന്നും ഹിരോഷിമ ലോകത്തെ പഠിപ്പിച്ചു.
ഓഗസ്റ്റ് 6 ഓരോ വർഷവും കടന്നുവരുമ്പോൾ അത് ഒരു അനുസ്മരണം മാത്രമല്ല. സമാധാനത്തിനായുള്ള ഒരു ആഹ്വാനമാണ്. യുദ്ധങ്ങൾ ഒരിക്കലും വിജയികളെ സൃഷ്ടിക്കില്ലെന്നും, അവ ശേഷിപ്പിക്കുന്നത് അനാഥരായ കുട്ടികളെയും തകർന്ന കുടുംബങ്ങളെയും മായാത്ത ഓർമ്മകളെയുമാണെന്നും ലോകത്തോട് വീണ്ടും വീണ്ടും പറയുന്ന ദിനം.
ഹിരോഷിമ ഇന്നും ജീവിക്കുന്നു. എന്നാൽ ആ നഗരം നമ്മെ ഓർമിപ്പിക്കുന്ന സന്ദേശം ഒന്നേയുള്ളൂ—ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടം ആയുധങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതല്ല, മനുഷ്യജീവൻ സംരക്ഷിക്കുന്നതാണ്. സമാധാനത്തേക്കാൾ വലിയ വിജയം മറ്റൊന്നുമില്ല.